صور

در

http://sour.pib.ir/

ارایه خواهد شد

حسام الدين شريعت پناهي

مناظره، مشاجره، مباحثه، مكالمه و مصاحبه اصطلاحاتي شبيه يكديگرند كه هر كدام از آنها در عرصة روابط متقابل اجتماعي، كاربرد ويژه اي دارند. اما در دايره مطبوعات، مصاحبه ابزار اصلي خبرنگار و گزارشگر است. مصاحبه نه مناظره به شمار مي رود نه مشاجره، نه مباحثه و نه مكالمه، بلكه مصاحبه هنر و فن پيچيده و ظريفي است كه در روش شناسي عموم رشته هاي علوم انساني و اجتماعي، جايگاه ويژه اي دارد.
براي عموم روان شناسان، روانكاوان، روان درمانگران، مددكاران اجتماعي، باز پُرسان و كارآگاهان، محققان و پژوهشگران و جامعه شناسان، و بالاخره خبرنگاران و گزارشگران رسانه ها ي جمعي، مصاحبه ابزار عمدة كار است. مصاحبه، دريچة ورود به دنياي ناشناخته هاست و بدون بهره گيري از فنون مصاحبه، انتظار نمي توان داشت كه مطالب و نكات جذّابي را جمع آورد و به خواننده عرضه كرد. اما ضمن آنكه وجوه مشتركي در استفاده از مصاحبه بين به كار گيرندگان آن وجود دارد، مي توان مرزبندي نسبتاً روشني هم در بهره گيري از تكنيكهاي مصاحبه قايل شد.
«بينگام» و «مور»، هدفهاي عمومي مصاحبه را در سه مقولة زير خلاصه كرده اند:

1. جمع آوري اطلاعات؛
2. آگاهي دادن و مطلع ساختن؛
3. تحريك و برانگيختن.

اما آيا همة صاحبان فنون، به يك ميزان وبا روشي يكسان، اهداف عمومي مصاحبه را دنبال مي كنند؟ ابتدا بايد مرز بين مصاحبة مطبوعاتي را با مصاحبه در گزارش مشخص كنيم و سپس به طور عميق و جامع تري به مصاحبة در گزارش بپردازيم.

حسين عماد افشار

مقاله در لغت به معني گفتار، مبحث، سخن، قول و فصلي از كتاب يا رساله آمده و فرهنگ معين يكي از معاني اين كلمه را نوشته اي دانسته كه دربارة موضوعي نويسنده و در توضيح آن افزوده است: «غالباً نوشته اي كه براي درج در روزنامه و مجله تهيه شود»
مقاله نويسي به شيوة جديد و به صورتي كه امروز در زبان و ادبيات فارسي معمول است. سابقة چنداني ندارد و قدمت آن در كشور ما از نيمة دوم قرن سيزدهم هجري قمري فراتر نمي رود.
آغاز كار مقاله نويسي را بايد مقارن چاپ و نشر روزنامه دانست. در واقع روزنامه و مقاله همزاداني هستند كه در يك زمان به وجود آمده و در بستر روزگار پرورش يافته اند، تا جايي كه با شنيدن كلمة مقاله لفظ روزنامه يا مجله به ذهن متبادر مي شود. گويي اين دو با هم ارتباط دايمي و ناگسستني دارند.
در كشورهاي باختري نيز آغاز كار مقاله نويسي به سبك كنوني با اوايل قرن هفدهم ميلادي ـ كه نخستين نشريه هاي دوره اي كشورهاي اروپايي انتشار يافت _ مقارن است.1 در اين مرحله مقاله نويسي چندان رونقي نداشت و آنچه به رشته تحرير درمي آمد، زبان تبليغاتي حكومتهاي خودكامه وقت بود، اما در مرحلة دوم كه عصر مطبوعات عقيدتي و سياسي است با انقلاب انگلستان (89-1688) آغاز مي شود و تا پيروزي جنگهاي استقلال آمريكا و انقلاب كبير فرانسه در اواخر قرن هجدهم ادامه مي يابد، درخشانترين دوران نگارش مقاله هاي تند و آتشين از طرف روزنامه نگاران به شمار مي آيد.در همين دوره بود كه مطبوعات با بهر ه گيري از آزادي بيان، حافظ دموكراسي معرفي شدند تا جايي كه «ادموند بورك» فيلسوف و سياستمدار انگلستان روزنامه نگاران را مخاطب قرار داد و گفت:
«آقايان شما ركن چهارم دموكراسي هستند»2
در مرحله سوم كه از دهه چهارم قرن نوزدهم آغاز مي شود، ارباب مطبوعات و بويژه مقاله نويسان به كار سودمند و تا حدي موثر خويش ادامه دادند. اگر چه كارشناسان امر و اهل فن، اين دوره را فاقد آوازه و اعتبار و نقش اجتماعي مرحله قبلي مي دانند و معتقدند كه از آن تاريخ به بعد، مطبوعات به صورت يك فعاليت تجارتي در آمده و دست روزنامه نگاران انقلابي و دارندگان عقايد خاص سياسي از آن كوتاه شده است؛ با اين وجود، هنوز تصور عمومي براين پايه استوار است كه مطبوعات نقش خود را به عنوان ركن چهارم دموكراسي همچنان ايفا مي كنند و مي توانند در بسياري از موارد به ياري مردم بشتابند و رسالت خود را در دفاع از حق و عدالت برعهده گيرند.
كوشش پيگير و مداوم نويسندگان در اوايل قرن بيستم، مي تواند شاهد صادقي بر اين مدعا باشد. زيرا درهمين دوره، بخصوص بعد از جنگ جهاني اول كه بيم و هراس گرسنگي همه جا را فرا گرفته و ترس از بيماريهاي گوناگون خواب از ديدگان مردم ربوده بود اين فيلم بدستان متعهد و دلسوز و ياريگران افراد جامعه بود ند كه با نگارش مقاله هاي تند وآتشين و انتشار كتابهاي سودمند، درد هاي مردم را به گوش مسؤولان امر مي رساندند. و بار سنگين سختيها و رنجهاي درماندگان و بيچارگان را بر دوش مي كشيدند وبا اميد دادن به دل افسردة آنان، بر زخمهايشان مرهم مي نهادند و در همه اوضاع و احوال، بازگو كردن دردها و رنجهاي مردم را جزء اساسي ترين وظايف نويسندگي مي دانستند.
در هرصورت چنانكه گذشت، فرهنگ معين مقاله را نوشته اي دانسته است. كه براي درج روزنامه يا مجله تهيه شود. اگر چه جاي درج مقاله ها اغلب روزنامه ها يا مجله ها است، اما مندرجات و مطالب روزنامه ها منحصر به مقاله نيست، بلكه نوشته هاي ديگر از قبيل خبر، گزارش، تفسير، وحتي اگهي نيز براي چاپ در روزنامه ها و مجله ها تهيه مي شود كه نمي توان نام آنها را مقاله نهاد. معمولاً مقاله به آن گونه از نوشته ها اطلاق مي شود كه هدف نويسنده آن بررسي يكي از مسائل عملي، ادبي اجتماعي، اخلاقي و جز آنها باشد و بخواهد با پژوهش دقيق و دقت در جوانب امر، موضوعي را به اثبات رساند يا آن را نفي كند.

اگر ارزش‏هاي خبري به اخبار قدر و منزلت و اهميت مي‏دهند عناصر خبري (News Elements) آنها را به نمايش مي‏گذارند.عناصرخبري در مجموع از شش عنصر تشكيل مي‏شوند كه در ادبيات روزنامه ‏نگاري براي آنكه كاملا"به خاطر سپرده شوند،آنهارا به صورت 5W+H? نمايش مي‏دهند پنج W در اين فرمول عبارتند از what، who،where ، when و H .why هم حرف اول How است.

عناصر خبري در واقع شش پرسش هستند كه اسكلت و استخوان‏بندي خبر را مي‏سازند. به ديگر سخن، جواب‏هاي اين شش پرسش چيزي نيست جز موادي كه براي ساختن يك خبر به آنها احتياج داريم. بديهي است كه هر خبري كه جواب يكي از اين پرسش‏ها را ندارد، خبر كاملي نيست و نقص دارد.
پس اجازه بدهيد ابتدا با هم مروري در اين شش پرسش داشته باشيم. تعمق در اين پرسش‏ها به ما كمك مي‏كند تا تصوير جامع‏تري از يك رويداد در قالب خبر ارايه كنيم. علاوه براين، هر چقدر بهتر با كاركرد عناصر خبري آشنا شويم، شروع بهتري در خبرنويسي خواهيم داشت، بحثي كه در انتها دوباره به آن خواهم پرداخت.

■ What يا چه؟ در واقع پرسش است كه دنبال اين مي‏گردد تا ببيند چه چيزي رخ داده است و به عبارت بهتر عمدتاً بر ماهيت رويدادي كه قرار است به خبر تبديل شود، متمركز است. اين عنصر يكي از مهم‏ترين عناصر خبري است و غالبا" جواب آن هميشه جمله يا جملات ابتدايي خبر را مي‏سازد.

■ Who يا چه كسي يا چه نهادي؟ اين پرسش دنبال آن است تا به خالق يا خالقان رويداد دست يابد و ببيند چه كساني باعث اتفاق مورد نظر شده‏اند. به عبارت ديگر، هر وقت خبري تهيه مي‏كنيم بايد عوامل درگير در آن را دقيقا" معرفي كنيم، اطلاعاتي مثل نام، نام خانوادگي، سن، شغل، موقعيت و ... از اين جمله است .

■ Where يا كجا؟ پرسش است كه پاسخ آن از محل وقوع رويداد خبر مي‏دهد. هر رويدادي بالاخره در يك يا چند مكان رخ مي‏دهد كه بايد آن را به اطلاع مخاطب رساند. نمي‏توان خبري را داد و محل وقوع آن را اعلام نكرد. مخاطب به خصوص اگر رويداد در اطراف محل زندگي او رخ داده باشد، توجه بيشتري به آن خواهد كرد (ارزش خبري مجاورت كه قبلا" راجع به آن بحث كرديم). اگر محل رويداد گمنام است بايد اطلاعات بيشتري كه به دست مي‏آوريم، آن را براي مخاطبان شناخته‏تر كنيم.

■ When كي، چه وقت چه هنگام؟ اين هم يكي از عناصر خبري است كه حتما" بايد جواب آن را به دست آوريم. همان گونه كه رويدادها از مختصات و موقعيت مكاني برخوردارند، از موقعيت و مختصات زماني هم برخوردار مي‏باشند و به ديگر سخن، هر رويدادي داراي مختصات مكاني و زماني است كه هنگام تبديل شدن به خبر بايد آنها را به همراه داشته باشد و علي‏القاعده هر چه رويداد از نظر زماني تازه‏تر باشد، با ارزش‏تر است (ارزش خبري تازگي). به طور كلي شما نمي‏توانيد رويدادي را بدون اعلام زمان وقوع آن به مخاطبان ارايه كنيد.

■ Why يا چرا؟ اين عنصر كه از جنبه تحليلي براي خبر اهميت دارد. علت وقوع رويداد را به مخاطب اعلام مي‏كند.
يادمان باشد كه جواب ((چرا)) را خود ما نمي‏دهيم و هميشه بايد جواب آن را از كارشناسان مربوطه دريافت كنيم. اينكه يك سمينار چرا به تعويق افتاده است را مسئولان آن سمينار بايد پاسخ بدهند و نه ما با حدس و گمان جواب بدهيم. بايد مراقب باشيم كه اگر خودمان پاسخ چراها را بدهيم خبر (News) را با نظر (Views) مخلوط كرده‏ايم و اين كار نه تنها پذيرفتني نيست، بلكه ممكن است به خاطر پاسخ غلط ما را با مشكل هم مواجه كند.

■ How يا چطور(چگونه)؟ اين عنصر از جنبه تشريحي و توصيفي براي خبر اهميت دارد و مخاطبان را از نحوه و مكانيزم وقوع رويداد مطلع مي‏سازد. اين عنصر خبري براي روزنامه‏نگاران عضو سرويس‏هاي حوادث در روزنامه‏ها يك عنصر جذاب است، چون آنها مي‏توانند با اتكا به اين عنصر دست به فضاسازي براي عرضه خبر بزنند.
همين جا بايد متذكر شوم كه عناصر خبري ضمن اين كه خبر را به نمايش در مي‏آورند مي‏توانند ارايه منطقي و روان بودن يك خبر را هم تضمين كنند. اين يك مسأله بسيار مهم است كه ما كدام عنصر را در آغاز خبر بياوريم و كدام را به بخش‏هاي پايين‏تر خبر منتقل كنيم. پس با بحث درباره سبك‏هاي خبرنويسي دوباره به اين نكته كه چگونه يك خبر را آغاز كنيم، خواهيم پرداخت.
 

زمان پیدایش مفاهیم روزنامه نگاری و اخبار توسعه  به درستی روشن نیست ولی می توان ریشه ان را مرتبط بهبرنامه های توسعه در فلیپین دانست در ان زمان به روزنامه نگاران فلیپینی توصیه شد که در نحوه ارایه گزارشهایی مرتبط به توسعه بخصوص موضوعات اقتصادی تجدید نظر کنند .

خبر توسعه چیست:

گر چه خبرهای در بسیاری از پژوهشهای ارتباطی به عنوان یکی از مقوله های موضوعی مشخص شده ولی تعریف یکسانی از ان نشده است. خبرهای توسعه اقتصادی واجتماعی شامل مطالبی است که کوشش دولت و سازمان های خصوصی گروه و افراد را در بهبود وضع موجود نشان میدهد. به نظز پژوهشگران انتشار مطالبی درباره نرخ باسوادی یا بیسوادی در کشور خبر توسعه نیست  ولی تاسیس یک مرکز اموزشی برای مبارزه با بیسوادی خبر توسعه است. یا مطلبی درباره یک کشف علمی در صورتی خبر توسعه محسوب می شود که به صورت بالقوه در بهبود وضع اجتماعی مردم کمک کند پژوهشگران اخبار توسعه را محدود به خبرهای به اصطلاح مثبت اجتماعی و اقتصادی و... نمی دانند بلکه خبرهای به اصطلاح منفی در زمینه های گوناگون ینی شکست و ناکامی فعالیتهای و برنامه های اقتصادی و اجتمایی نیز خبر توسعه محسوب می شود.به عبارت دیگر خبرهای توسعه خبرهای تشریفاتی یا بولتن های روابط عمومی سازمانهای دولتی و غیر دولتی نیست در روزنامه نگاری امروز علاوه بر گزارش احداث یک سد یا جاده به تجزیه و تحلیل این رویداد نیز می نشیند.   

موضوع:

چگونه کلام چه به صورت شفاهی و چه به صورت غیر شفاهی در سیستم عصبی ما تاثیر می گذارد مطالعه نحوه ارتباط مردم با خود است.

این علم چهارچوب علمی در اختیار ما می گذارد و به ما که روحیات و رفتارهای خود ویا دیگران را به مسیر درست هدایت کنیم و چگونه مغز و ذهن خود را اراده کنیم تا به بهترین وجه به نتایج دلخواه خود برسیم.

اصول:

همه ما دارای سلسله اعصاب مشابهی هستیم بنابرین هر کسی در جهان قادر باشد کاری را انجام دهد شما نیز می توانید مشروط به اینکه مغز و اعصاب خود را دقیقا مانند او اراده نمایید (در اصطلاح مدل سازی گویند) یعنی جریان کشف مشخص و دقیق راههایی که دیگران می روند تا به نتیجه برسند.

توانایی انجام هر کاری در زندگی بستگی به توانایی ما در کنترل سیستم عصبی دارد.

مساله شیوه کار است نه اینکه شما دقیقا به هر نتیجه ای که دیگران رسیدند برسید.

اگر کسی می تواند صبح زود از خواب بیدار شود یا رابطه خوبی با فرزندانش برقرار کند شم نیز می توانید شیوه اش را ظرف پنج دقیقه یاد بگیرید.

    رابینز: به سوی کامیابی